Gepubliceerd op: 12-01-2012
ProRail dacht met een apart fonds gemeenten te helpen met de financiering van ongelijkvloerse spoorkruisingen: een veilige overweg in ruil voor een hypotheekachtige constructie. Aan zo’n fonds blijkt echter geen behoefte, wel komt er een tunnelalliantie.
BRON: Cobouw
Om de veiligheid te verbeteren, wil ProRail het aantal gelijkvloerse kruisingen sterk terugdringen en het liefst zo snel mogelijk.
Drukte voor de spoorovergang (Foto: Flickr)
De spoorbeheerder dacht eraan een ’tunnelfonds’ op te zetten, waarmee de financiering van een tunnel voor gemeenten gemakkelijker moet worden. Na uitgebreide gesprekken blijkt echter dat de financiering niet het grootste struikelblok is. “Het gaat meestal om bedragen van enkele miljoenen en daarvoor weten overheden zelf hun weg te vinden naar instellingen als BNG of EIB”, is de conclusie van strategisch adviseur Ger van der Wal van ProRail.
Het grootste probleem is onzekerheid rond de financiering van spoortunnels. ProRail en de gemeenten houden elkaar in een ongemakkelijke houdgreep, omdat ProRail de feitelijke opdrachtgever is, maar de gemeente betaalt. “ProRail kon geen garanties geven over de kosten of risico’s en een gemeente heeft geen zin ‘carte blanche’ te geven”, schetst Van der Wal.
Alliantie met Ikea-boekje
In plaats van een tunnelfonds op te zetten, wil ProRail daarom werken met een tunnelalliantie. Deze alliantie bouwt de komende vijf jaar alle spoortunnels van Nederland en ontwikkelt een rekenmodel voor spoortunnels. Het idee is dat door het proces te standaardiseren, er wel binnen een paar weken een maximum prijs kan worden afgegeven.
ProRail en het COB
In 2011 onderzocht het COB op verzoek van ProRail de mogelijkheid om een groot aantal ondertunnelingen in één aanbesteding onder te brengen, om zo standaardisatie en innovatie te bevorderen. Tijdens de startbijeenkomst kwam ook het Ikea-boekje ter sprake.
Ongeveer tien concrete projecten zullen de basis vormen van een soort Ikea-boekje, waarbij wordt gevarieerd in hoogte, breedte, ondergrond en plek van de tunnel. Ook van invloed is het gebruik door fiets, auto of een combinatie daarvan. Het boekje kan toegepast worden bij alle toekomstige aanvragen voor spoortunnels en biedt gemeente en provincies snel houvast over de te verwachten kosten.
Zekerheden
Om te voorkomen dat de partijen gaan samenspannen en de projecten onderling verdelen, zijn een aantal zekerheden ingebouwd, verzekert Van der Wal. “ProRail is de baas in de alliantie en heeft inzicht in de rekenmodellen en individuele offertes.” Als extra prikkel geldt dat de partij die de meeste tunnelopdrachten weet binnen te slepen, kan rekenen op verlenging van het raamcontract. “Tegelijk verliest de slechtst presterende partij al binnen twee tot drie jaar zijn contract en wordt vervangen door een verse concurrent.”
Drie partijen
Tot eind januari kunnen gegadigden zich melden voor de alliantie, die straks moet bestaan uit drie partijen. Het hoeven niet per se spooraannemers te zijn. De partijen moeten landelijk kunnen opereren en de verwachting is dat kleinere partijen combinaties vormen.
