Gepubliceerd op: 17-05-2011
Eind april is er vanuit een nieuw gebouwd fietssouterrain een ondergrondse aansluiting gemaakt op de oude kelderconstructie onder het bestaande historische stationsgebouw van Haarlem. Reizigers kunnen met ingang van augustus 2011 vanuit de fietsenkelder direct het stationsgebouw betreden.
In het centrum van Haarlem wordt sinds juli 2009 gebouwd aan de grootste ondergrondse fietsenstalling van Europa. Het betreft een fietssouterrain onder het stationsplein dat in december 2010 al gedeeltelijk in gebruik is genomen. Het souterrain heeft straks vijfduizend parkeerplekken voor fietsen. Met de fysieke doorbraak van de historische stationsgevel is de ondergrondse aansluiting nu een feit.
Complexe omstandigheden
Voor het maken van de ondergrondse aansluiting zijn damwanden zo dicht mogelijk op de gevel geplaatst. Voor het verkrijgen van een waterdichte aansluiting is in verschillende fasen bodeminjectie toegepast. Ontwikkelingen tijdens de uitvoering maakten het noodzakelijk de uitvoering van de complexe aansluiting op onderdelen te herzien. Oorzaak hiervan was het vastlopen van de damwanden op een obstakel in de ondergrond voor de gevel.
Om een waterdichte aansluiting te realiseren is in samenspraak met de ontwerpende ingenieurscombinatie Railinfra Solutions (een samenwerkingsverband tussen Witteveen+Bos, Royal Haskoning en DB International) en de hoofdaannemer MNO Vervat gezocht naar de beste oplossing. Uit onderzoek kwam naar voren dat op circa vijf meter in de ondergrond een grote uitstekende funderingplaat aanwezig was. Het inbrengen van de damwanden tot de gewenste afstand van de gevel was daardoor niet mogelijk, zodat een resterende afstand van twee tot vijf meter tot de gevel overbrugd moest worden. Sloop van de funderingsplaat was niet wenselijk, waarna gekeken is naar oplossingen waarbij de oude funderingsplaat in de aansluiting geïntegreerd zou worden.
In de bouwfasering is toen een extra damwandscherm geplaatst, en zijn verankeringen toegevoegd in de vorm van trekpalen door de bestaande vloer. De waterdichte aansluiting is hierna gerealiseerd door middel van een grootschalige bodeminjectie van waterglas. “Het realiseren van de ondergrondse aansluiting ter plaatse was een grote uitdaging vanwege de complexe omstandigheden, bouwfasering en de beperkte ruimte”, vertelt Rijk Gerritsen, specialist bij Witteveen+Bos. Het droogzetten van de compartimenten, was daarbij een spannende aangelegenheid. “Dat vormde de ultieme test ten aanzien van de uitgewerkte fasering en gebruikte technieken”, aldus Gerritsen.
Doorbraak
Het stationsgebouw van Haarlem uit 1908 behoort volgens kenners tot één van de mooiste stationsgebouwen van Nederland. “De werkwijze voor het maken van een doorbraak in de ondergrondse gevelconstructie, is dan ook goed afgewogen”, vertelt Jaap Niemantsverdriet, projectleider van Witteveen+Bos. Voor het maken van de doorbraak over circa elf meter is eerst een vijzelconstructie aangebracht, waarbij de krachten uit de zestien meter hoge gevel langzaam zijn overgebracht op een stalen hulpconstructie. De onderliggende gevel is hierna volgens een van te voren bepaald scenario gesloopt.
De gevel bestaat uit een dikke bakstenen muur, en vormde een integraal onderdeel met de fundatie en de waterdichtheid van de historische kelder. De methode van het opvangen van de belastingen uit de gevel is daarbij nauwgezet uitgewerkt, aldus Niemantsverdriet. Het sloopwerk is nu gereed. “Momenteel wordt een definitief stalen portaal aangebracht, waarbij met platte vijzels de krachten vanuit de constructie worden overgenomen”, zegt Arno van Schaik, projectleider van MNO Vervat. De hulpconstructie kan hierna worden verwijderd en de verbinding bouwkundig afgewerkt.
Ontwikkeling stationsgebied
De nieuwbouw en vernieuwing van de fietsenstallingen bij station Haarlem is onderdeel van het landelijke programma Ruimte voor de fiets. Voor het stimuleren van OV-vervoer en het oplossen van fietsparkeerproblemen rondom stations, pakt ProRail hierbij actief de realisatie van fietsstallingen aan. In Haarlem voorziet het totale plan in ongeveer achtduizend stallingplaatsen voor fietsen en bromfietsen.
Het initiatief en de uitwerking van het project Ruimte voor de fiets is een samenwerking tussen ProRail en de gemeente Haarlem. Vanuit de gemeente is het project onderdeel van het Masterplan Stationsgebied, waarin het gebied rondom het station wordt heringericht en een nieuw busstation en een ‘rode loper’ voor de fietsers worden aangelegd. Het is de verwachting dat met de uitvoering van het plan de parkeeroverlast van duizenden fietsen rond het stationsgebied is opgelost.
Meer informatie
Het ontwerp en toezicht op de uitvoering van het fietssouterrain wordt verzorgd door Railinfra Solutions. De realisatie is in handen van MNO Vervat. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met dhr. R. Gerritsen, Railinfra Solutions / Witteveen+Bos. E-mail: r.gerritsen@witteveenbos.nl, mobiel: 06 – 27 16 97 75.
