Salland-Twentetunnel (spoortunnel)

Sinds 2010 werken Rijkswaterstaat en ProRail samen in het project Combiplan Nijverdal. De N35, de drukke provinciale weg tussen Zwolle en Almelo die jarenlang dwars door Nijverdal liep, is in het dorp naar het noorden verlegd en samen met het spoor ondergebracht in een nieuwe tunnel. De tunnelbuis met het spoor en het nieuwe station Nijverdal, dat in een openbakconstructie ten oosten van de tunnel ligt, zijn in het voorjaar van 2013 in gebruik genomen. Het wegverkeer gaat vanaf eind 2014 door de tunnel rijden.

Voordelen

De aanleg van de Salland-Twentetunnel zorgt voor een groot aantal voordelen. Doordat het doorgaande verkeer niet langer door het centrum van Nijverdal hoeft, zijn er minder verkeersstremmingen, stank en geluidsoverlast. Ook is de spoorzone veiliger en beter bereikbaar geworden doordat alle gelijkvloerse spoorovergangen in Nijverdal zijn verdwenen. Een ander voordeel hangt samen met de spoorverdubbeling in de tunnel bij het nieuwe station Nijverdal. Door deze verdubbeling kunnen treinen elkaar hier nu passeren. Daardoor zijn er op de enkelspoorverbinding tussen Zwolle en Almelo, waarop uitsluitend passagierstreinen rijden, minder vertragingen dan in het verleden.

Tuinen van Nijverdal

Weer een ander voordeel is dat de spoorlijn tussen Zwolle en Almelo door de komst van de tunnel niet langer een fysieke barrière in Nijverdal vormt, die het centrumgebied in tweeën deelt. Op het tunneldak – dat circa 450 meter lang is en 30 meter breed – komt een park. Dit park, de Tuinen van Nijverdal, verbindt de beide centrumhelften en geeft Nijverdal een nieuw groen hart.

Tunnelveiligheid

Bij de bouw van de Salland-Twentetunnel is veel aandacht besteed aan de tunnelveiligheid. Lastig voor de aannemer hierbij was dat voor de spoortunnel andere eisen gelden dan voor de tunnelbuizen voor het wegverkeer. En een extra complicerende factor was dat de wegtunnel als eerste volgens de landelijke tunnelstandaard moest worden ontworpen.

Veiligheidsvoorzieningen

De spoortunnel is uitgerust met een zogeheten waterringsysteem met een droge blusleiding. Als bij een calamiteit bluswater nodig is, pompt een brandweervoertuig water in dit systeem. Verder is er een systeem aanwezig om stilstaande treinen te detecteren. De tunnel is uitgerust met ventilatoren en heeft in het dak twee openingen voor de afvoer van rook. Ook zijn er nooddeuren tussen de verschillende tunnelbuizen.

De wegtunnel heeft een eigen bluswaterreservoir. De brandbluskelder is gevuld met 160.000 liter bluswater en in de hemelwateropvangkelder is ruimte voor 220.000 liter water. In elke tunnelbuis zitten sensoren die de luchtkwaliteit in de gaten houden en ventilatoren die luchtaanvoer regelen. De operators in de verkeerscentrale in Wolfheze, van waaruit alle hoofdverkeersstromen in Noordoost-Nederland worden gevolgd, kunnen de snelheid en doorstroming van het verkeer volgen via 400 meetlussen die in het wegdek van de tunnel zijn aangebracht. Verder kunnen ze met circa vijftig camera’s de situatie in en rondom de tunnel in de gaten houden en via matrixborden de verkeersstromen regelen.

In zowel de spoor- als de wegtunnel gaat bij een calamiteit het verlichtingsniveau in de tunnelbuizen automatisch omhoog en schakelt de installatie met ontruimingsinstructies aan. Verder is de gehele tunnel voorzien van een C2000-systeem om te zorgen dat hulpverleners binnen en buiten de tunnel goed met elkaar kunnen communiceren.

Testen en oefeningen

Installaties alleen zijn nog geen garantie voor een veilige tunnel. Het is ook belangrijk dat alles goed werkt en dat alle betrokken partijen weten wat ze moeten doen in geval van calamiteiten. Daarom worden voor de ingebruikname niet alleen uitgebreide testen gedaan maar ook calamiteitenoefeningen. Bij de spoortunnel zijn de testen in 2012 en begin 2013 gedaan en is in maart 2013 een grote calamiteitenoefening gehouden. Het testen van de tunneltechnische installaties in de wegtunnel is in de zomer van 2014 gestart en in november 2014 zijn er vlak voor de opening van dit deel van de tunnel nog een aantal calamiteitenoefeningen waaraan de gemeente, de brandweer, de politie en de ambulancedienst meedoen.

Uitvoering ingewikkeld

De Salland-Twentetunnel is de eerste tunnel waarbij spoor en weg in dezelfde tunnel zijn ondergebracht. Dat maakt de uitvoering van het werk ingewikkeld. Zo heeft aannemerscombinatie Leo ten Brinke te maken met twee opdrachtgevers (Rijkswaterstaat en ProRail) en met aannemer VolkerRail die de bovenbouw van het spoor aanlegt. In de Onderbouwing van mei 2011 vertellen de betrokkenen over hun samenwerking. >> Lees het artikel in de Onderbouwing (PDF)