Sinds 2019 werken de gemeenten Amsterdam, Den Haag en Rijkswaterstaat (RWS) samen op het gebied van tunnelbeheer. Het moeten voldoen aan dezelfde tunnelwetgeving was destijds aanleiding voor de samenwerking. Inmiddels hebben de drie organisaties, die samen 56 van de 65 wegtunnels in Nederland beheren, elkaar op meer terreinen gevonden. Jeroen Schrijver (Tunnelbeheerder gemeente Amsterdam), Jeroen Koet (Tunnelbeheerder gemeente Den Haag) en Ron van den Ende (voormalig Programmamanager Landelijk Tunnelbeheer bij RWS; zijn rol is inmiddels overgenomen door Ico Jacobs) vertellen over hun ervaringen en de meerwaarde van de samenwerking nu en in de toekomst.
Bij de start in 2019 hoopten RWS en de twee gemeenten effectiever en efficiënter te kunnen opereren door kennis en expertise te bundelen. Dat proces is in volle gang en zal zich de komende jaren verder blijven ontwikkelen, zo is de verwachting. Anno 2025 delen de drie partijen niet alleen kennis, maar trekken ook samen op bij het ontsluiten van producten en diensten, het werken aan standaardisering en uniformering, schaalvergroting op innovatie en samenwerking met de markt. De achterliggende uitdagingen voor tunnelbeheerders zijn terug te vinden in het COB-Tunnelprogramma 2026-2031. Daarin wordt de opgave voor tunnelbeheerders als volgt samengevat: “Het centrale probleem blijft steeds dat het nu nog bijna onmogelijk is om als tunnelbeheerder of -eigenaar snel goede besluiten te nemen. Het vinden van de juiste informatie kost te veel tijd, de informatie is niet accuraat, het is onduidelijk welke informatie nodig is en vaak is ook de vraag niet specifiek genoeg. Vervolgens is het nog niet mogelijk om opties te benchmarken en zijn consequenties van keuzes slecht te overzien.”
Bittere noodzaak
Jeroen Schrijver: “De samenwerking is enerzijds bittere noodzaak. Bij elke organisatie zijn de tunnels een niche, een uitzondering, met hele specifieke kenmerken. Zowel bij RWS als bij de twee gemeenten zijn tunnels maar een klein stukje van het totale areaal. Maar ze vragen wel veel specialisme en hebben veel ‘eigen’ onderwerpen. Elkaar helpen en van elkaar leren is noodzakelijk om zelf verder te komen in dit werkveld. Anderzijds is samenwerken ook gewoon heel leuk. Het is inspirerend, maar ook gezellig om schouder aan schouder problemen aan te pakken.” Ron van den Ende: “Vanuit mijn rol van kwartiermaker en vanaf 2019 die van Programmamanager van het Landelijk Tunnel-beheer Team bij RWS, was de stap naar deze samenwerking een logische en wenselijke. We hadden binnen het Platform Tunnelbeheerders Wegtunnels al veel contact. Van daaruit is deze samenwerking geformaliseerd.” Jeroen Koet over de invulling van de samenwerking: “De onderwerpen zijn bepaald vanuit urgentie en behoefte. Na een inventarisatie zijn drie onderwerpen geprioriteerd, die gezamenlijk in werkgroepverband zijn opgepakt: Opleiding, Training en Oefening (OTO), Evaluaties van incidenten en Certificering van overdrukinstallaties.” Steeds soepeler Na zes jaar praktijkervaring verloopt de samenwerking
Steeds soepeler.
Jeroen Koet: “Onze organisaties hebben een gesloten cultuur. We delen kennis normaal gesproken vooral binnen de eigen organisatie. Maar bij tunnelbeheer zie ik dat veranderen. We bespreken nu ook kleinere onderwerpen, zoals het delen van instrumenten (bijvoorbeeld een digitaal logboek) en onderhoudscontracten. Zodoende leidt de samenwerking tot praktische oplossingen. Een voorbeeld is het gebruik van Amsterdamse protocollen bij de renovatie van de Hubertustunnel in Den Haag.”
Toekomst
Jeroen Schrijver verwacht dat de samenwerking zich verder zal verdiepen. “Het doel is dat we leren samenwerken. Zo leren we profiteren van elkaars kracht en kennis. Die samenwerking kunnen we uitbreiden naar alle tunnel-beheerders van Nederland, en misschien zelfs daarbuiten. Ik merk dat we door de samenwerking makkelijk op nieuwe gedachten komen en nieuwe onderwerpen bedenken. De ‘longlist’ van onderwerpen is inmiddels behoorlijk gegroeid. Maar we kunnen niet alles tegelijk, dus het gaat stap voor stap. Ik denk dat schaarste de afgelopen jaren dominanter is geworden: tekort aan geld en mensen, zowel bij onze eigen organisaties als in de markt. Tegelijk worden er de komende jaren ongelooflijk veel onderhoudsprojecten uitgevoerd, waardoor de schaarste verder toeneemt. Bij dat vooruitzicht helpt samenwerken natuurlijk ook.”
Werkwijze
Voor elk van de genoemde onderwerpen – Opleiding, Training en Oefening (OTO), Evaluaties van incidenten en Certificering van overdrukinstallaties – is een werkgroep opgericht. De drie ambassadeurs komen samen met de leden van de werkgroepen drie à vier keer per jaar bijeen om de voortgang te bespreken en kennis te delen. Jeroen Koet: “Dit gaat verder dan gluren bij de buren. We helpen elkaar echt op de drie speerpunten. Er wordt veel kennis gedeeld, we leveren producten op en weten elkaar te vinden als het moeilijk is.” De samenwerking is niet vrijblijvend, maar er zijn tot nu toe geen duidelijke afspraken gemaakt over capaciteit, op te leveren producten en mijlpalen. “Dat willen we nu wel veranderen”, zegt Ron van de Ende. “Er zijn afspraken gemaakt over het commitment van de ambassadeurs met de werkgroepen en andersom. Ik denk dat een verdere continuering om meer sturing vraagt.” Ron van den Ende: “De verbindingen zijn gelegd en er bestaat een sterk informeel netwerk. Achter de schermen hebben we erg veel aan elkaar en weten we elkaar makkelijk te vinden. Voor de toekomst zie ik als resultaat één landelijk onderhoudscontract voor me, waaruit iedereen kan putten. Maar dat is een droom. Dat is bijna niet te doen, omdat er zoveel verplichtingen en juridische richtlijnen spelen. Dus laten we voor nu aan de voorkant nog meer samen optrekken; ervoor zorgen dat wát we contracteren op hoofd lijnen gelijk is en dat iedereen vervolgens zijn eigen inkoopkanalen gebruikt.”
Tunnelprogramma 2026-2031
De samenwerking tussen de tunnelbeheerders heeft er mede toe geleid dat tunnelbeheer een prominente plaats inneemt in het nieuwe tunnelprogramma van het COB. Activiteiten binnen de Ontwikkellijn Instandhouding van het tunnelprogramma dragen bij aan:
- optimalisatie tunnelbeheer;
- betere informatievoorziening;
- beter beheerbare tunnels;
- effectieve besluitvormingsketen (inclusief investeringsbeslissingen);
- ruimte voor technologische vernieuwing en innovatie (en versnelling daarvan).
Samen met de tunnelbeheerders richt het COB zich op het ontwikkelen van praktische instrumenten en uniformering. Voorbeelden daarvan zijn:
- Tunnel Toolbox;
- leidraad Informatiebehoefte tunnelbeheerder;
- uniforme tunneldecompositie per tunneltype;
- uniform kostenmodel per tunneltype;
Aanvullend is binnen de totstandkoming van het tunnelprogramma nadrukkelijk gekeken naar hulpmiddelen die de exploitatie van wegtunnels kan vereenvoudigen. Het COB-netwerk wil de komende jaren de volgende hulpmiddelen opleveren:
- begrippenkader OTO;
- uniforme OTO-aanpak;
- catalogus OTO-activiteiten;
- uniform proces faaldefinities;
- uniform proces registreren en evalueren incidenten;
- uniform veiligheidsbeheersplan en onderliggende deelplannen.
