Groeiboek Bomen, kabels en leidingen

Op 30 april 2025 zijn de deelresultaten van het kennisdocument & inpassingscatalogus en praktijkwijzer gepresenteerd aan het expertteam. Het expertteam is gevraagd of ze zich kunnen vinden in de opgehaalde kennis, of het compleet is en welke aspecten er mogelijk uit zouden kunnen. Het expertteam gaf aan, op wat nuances na, zich te kunnen vinden in de inhoud en dat alle gepresenteerde hoofdstukken relevant zijn en verwerkt kunnen worden in de definitieve versie.

>> Klik hier om de presentatie van de expertteambijeenkomst te downloaden

Op de Boominfodag op 13 maart 2025 in het Inspyrium van Boomkwekerij Ebben, spraken Joost Claassen en Ceciel van Iperen over het belang van samenwerken tussen sectoren: die van de kabels en leidingen en de boomsector. Verzoening tussen de twee is volgens hen essentieel voor een goed ingerichte openbare ruimte. Meer lezen over deze en andere presentaties op de Boominfodag?
>> Klik hier om de presentatie van Joost Claassen en Ciciel van Iperen te downloaden (4 MB)
>> Klik hier voor het overzicht dat Boomzorg maakte van de Boominfodag

Boominfodag 2025. (Foto’s: Sasha Ushakova)

Voor Samenwerken bij bomen is een vast team samengesteld van experts op het gebied van groen en kabels en leidingen, werkzaam bij gemeenten, netbeheerders, drinkwater- en telecombedrijven. De eerste kennismakingsbijeenkomst vond plaats op 22 oktober 2024. Dit team zal betrokken blijven binnen het project bij het opstellen en toetsen van het kennisdocument en de praktijkwijzer.

Voor de ontwikkeling van het kennisdocument is op 2 oktober 2024 een bijeenkomst georganiseerd met groenexperts van Groenadvies Amsterdam B.V, Terra Nostra, Wageningen Universiteit Vakgroep Milieutechnologie, HTW Treerootsystems B.V., Praktijk Centrum Bomen, Gemeente Amsterdam, Alles over groenbeheer, New Urban Standard en Pius Floris. De ideale uitkomst van de meeting zou een compleet beeld zijn geweest van welke kennis er nodig is om kabels en leidingen aan te leggen bij bomen. Echter is werken met bomen complex, omdat iedere boom maatwerk vergt. In meerdere gemeenten bestaan er al samenwerkingsvormen tussen gemeenten en netbeheerders en drinkwaterbedrijven op dit onderwerp en door heel Nederland worden verschillende methoden en oplossingen toegepast om bomen en kabels en leidingen in te passen. In de bijeenkomst kwamen een aantal praktijkvoorbeelden uit de gemeenten Tilburg en Amsterdam aan bod, waarin ruimte voor bomen is gemaakt. De ervaringen en voorbeelden van groenexperts bieden nuttige inzichten voor het project Samenwerken bij bomen, en andersom stonden veel groenexperts open om meer te leren over de kabels-en-leidingen-sector, om beter te kunnen werken met bomen in de buurt van kabels en leidingen.

We kijken tevreden terug op een druk bezochte en energieke bijeenkomst tijdens de Kennisarenadag op 5 september 2024. Joost Claassen en Ceciel van Iperen presenteerden aan de ruim 40 aanwezigen het vooronderzoek en het vervolg voor het project Samenwerken bij bomen. Daarna werd de groep verdeeld in 6 kleinere groepen en gingen we samen aan de slag met het vervolgonderzoek!

Iedere groep werd gevraagd een casus op te schrijven waarbij kabels, leidingen en bomen elkaar in de weg zaten. Zo kwam bijvoorbeeld een casus voorbij waarbij bouwwerkzaamheden vragen om aanpassingen aan de kabels en leidingen en er ook extra plantvakken nodig zijn. Hoe behoud je hier ruimte voor de ondergrondse infrastructuur en zorg je voor effectief vergroenen?

Een andere casus ging over een waterleiding die onder 120 bomen lag en vervangen moest worden. Een Bomen Effecten Analyse (BEA) toonde aan dat 46 van de bomen deze werkzaamheden niet zouden overleven. Wat doe je dan?

Vervolgens werden de casussen aan een andere groep voorgelegd. Iedereen kreeg een rol toebedeeld en bekeek het project met deze blik. Dit leverde creatieve ideeën op zoals het plaatsen van nieuwe bomen in gesloten systeem, mantelbuizen vooraf aanleggen en bomen planten dichtbij kabels en leidingen en aanvullende afspraken maken over het beheer en onderhoud. Ook werden er ideeën geopperd om bomen te sparen met oplossingen zoals gestuurd boren, het onderzoeken van andere tracés onderzoeken en het compenseren van de schade door herplant.

Wat we met deze informatie doen? De casussen zijn input voor de Praktijkwijzer. In dit onderzoek kijken we met een juridische blik naar de verschillende casussen. Wat zijn de regels en verantwoordelijkheden bij het plaatsen van bomen en het werken aan ondergrondse netwerken bij bomen?

De technische oplossingen vinden hun weg in het Kennisdocument bomen waarin alles over het inpassen van bomen, kabels en leidingen te vinden zal zijn. Ook kan je straks de eisen bij inpassing en het groeigedrag van bomen bij kabels en leidingen vinden in het kennisdocument.

Bomen, kabels en leidingen: steevast geharrewar of ontmoeten in het midden Subsessie tijdens de Kennisarenadag 2024. Foto: Vincent Basler

In klein comité werd op woensdag 26 juni 2024 fase 1 van het project afgetrapt. Projectleider Joost Claassen, kernteamleden van de Kennisarena en expert Ceciel van Iperen (CROW) bespraken wat voor ieder van hen hét ultieme eindresultaat van het project zou zijn. ‘Minder gedoe’, ‘bomen als serieuze asset’ en ‘meer begrip’ zijn mooie droombeelden. Daarna volgde de praktische invulling: hoe kan dit project impact maken, wat zou dan de inhoud van de deliverables moeten zijn? Al snel werd duidelijk dat het wedden op twee paarden op bijval kan rekenen.

Enerzijds gaat het inderdaad om feitelijke, technische informatie over kabels, leidingen en bomen: er is bij stakeholders vaak te weinig kennis van wat er kan, wat niet, en waarom iets wel of niet kan. Het beoogde ‘kennisdocument’ moet daarvoor uitkomst bieden. Anderzijds werd er op gewezen dat er in principe genoeg heldere wet- en regelgeving ís, maar dat het toepassen daarvan niet altijd eenvoudig is. Het doel is daarom om een praktijkwijzer te maken, of beter gezegd: de praktijk wijzer te maken en handvatten te geven voor het toepassen van wet- en regelgeving in diverse situaties.