Bouw je kennis Tunnelrenovaties

Lopend Tunnelprogramma Overkoepelende projecten (TP2)

Het project Bouw je kennis Tunnelrenovaties beoogt het kennisniveau van medewerkers in tunnelprojecten en -organisaties te verhogen en begripsvorming te verbeteren. Hierdoor kunnen tunnelprofessionals sneller en efficiënter worden ingezet en beter samenwerken omdat ze elkaar beter begrijpen en elkaars belangen zien. Eén van de middelen om dit doel te bereiken, is de reeks e-learning modules op bouwjekennis.nl. De modules zijn gratis en openbaar toegankelijk en sluiten af met een certificaat.

Aanleiding

Om goed te kunnen samenwerken tijdens tunnelrenovatieprojecten is iedereen gebaat bij voldoende basiskennis op een aantal specifieke kennisthema’s. Dit was de aanleiding voor het project Bouw je kennis Tunnelrenovaties, dat zich richt op zowel mensen die nieuw zijn in de tunnelwereld, als op professionals die vaak binnen hun eigen vakgebied gevraagd zijn deel te nemen aan renovatietrajecten. Deze laatste kunnen de gehele context van de renovatie soms minder goed overzien. Er wordt echter wel verwacht dat ze in staat zijn om te overzien wat de belangen zijn, ook van collega’s in andere disciplines.

Doelstelling

Het doel van het project Bouw je kennis Tunnelrenovaties is het verhogen van het kennisniveau van medewerkers in tunnelprojecten en -organisaties. Om dit doel te bereiken is de reeks e-learning modules op bouwjekennis.nl opgesteld. Middels het doorlopen van de e-learning modules doet de deelnemer specifieke basiskennis op in zowel technische als niet-technische werkdisciplines.

Voortgang

Rapport

Gereed

Oplevering twaalf modules

Bekijk rapport

Rapport

Gereed

Oplevering twaalf modules

Toelichting status

De eerste 12 modules zijn gereed en worden al volop gebruikt. Er zijn nu meer dan 200 inschrijvers en meer dan 300 certificaten uitgereikt. Gemiddelde score is 4.4/5 tav tevredenheid, nut en info.

Opgeleverd: Q3 2025

Bekijk rapport

Afgelopen halfjaar

Redactioneel werk aan de modules

Q4 2025

Nu de modules in gebruik zijn, komt er ook feedback binnen. Deze feedback wordt gelezen en waar nodig geïntegreerd. Veelal betreft het tik- en taalfouten of kleine redactionele wijzigingen.

Vooruitblik

De intentie is om in 2026 een aantal modules toe te voegen. Er gaat in ieder geval gewerkt worden aan module(s) die specifiek over spoortunnels gaan. Daarnaast bestaat het plan om de modules te ‘Vervlaamsen’, afhankelijk van de feedback van Vlaamse gebruikers. Ook gaat er ingezet worden op samenwerking met al bestaande leeractiviteiten bij participanten (zoals het combineren van leeromgevingen). Samenvattend wordt Bouwjekennis verder uitgebouwd en breder bekend gemaakt.

Nieuwe e-learningmodules “Bouw je kennis Tunnelrenovaties” feestelijk gelanceerd.

Op 30 september zijn de twaalf nieuwe e-learningmodules “Bouw je kennis Tunnelrenovaties” feestelijk gelanceerd. De bijeenkomst werd geopend door Johan Naber en Karin de Haas, die de deelnemers een inspirerend kijkje achter de schermen gaven in het ontwikkelproces van de modules. Start nu met het volgen van de e-learningmodules!

Begin met leren

Uit een verkenning van het COB blijkt dat er in de komende tien jaar meer dan twintig tunnels ingrijpend gerenoveerd moeten worden. Daarnaast moeten bestaande tunnels ook onderhouden blijven. Vele honderden FTE’s werk. In het COB-tunnelprogramma wordt actief gewerkt aan kennisontwikkeling en kennisdeling. Ontwikkelde kennis wordt verzameld in onder meer de groeiboeken Assetmanagement en Renoveren. Om alle in die groeiboeken opgenomen kennis, actief aan de man te brengen is de Kennisbingo bedacht.

In Bouw je kennis Tunnelrenovaties kunnen cursisten op eigen gelegenheid modules volgen. Vanuit een project kan Bouw je kennis Tunnelrenovaties bijvoorbeeld ook ingezet worden als leerprogramma. Personen die de modules hebben afgerond hebben een beter idee van de complexiteit van een tunnelrenovatie en zijn (sneller) in staat hun steentje bij te dragen en zijn zich bewust van wat ze nog niet weten.

Bouw je kennis Tunnelrenovaties richt zicht op betrokkenen bij tenders, renovaties of onderhoud in bijvoorbeeld projectteams, ingenieursbureaus, aannemers of management. En dan primair op de professionals die vanwege hun eigen vakgebied gevraagd zijn hun bijdrage te leveren, maar niet noodzakelijkerwijze ook de complexiteit van een tunnelproject overzien. Bijvoorbeeld een startende technisch adviseur. Hij heeft voldoende kennis en kunde op het gebied van installaties, maar beschikt niet over basiskennis ten aanzien van omgevingsprocessen.

Secundair kan Bouw je kennis Tunnelrenovaties ook ingezet worden om mensen die niet dagdagelijks betrokken bij het project, maar vanuit hun professie wel te maken krijgen met tunnels en tunnelprojecten. Deze doelgroep zou geholpen kunnen worden met enige basiskennis zonder dat er van hen verwacht hoeft te worden de materie te doorgronden. Bijvoorbeeld aan management en beleidsmedewerkers.

Bouw je kennis Tunnelrenovaties biedt ook een toegangspoort voor verdere persoonlijke ontwikkeling. Na het doorlopen van de modules zijn deelnemers bekend met de basis en kunnen bepalen waarin ze zich verder willen ontwikkelen.

Deelprojecten

In het nieuwe tunnelprogramma zullen alle e-learning modules continu worden verbeterd. Ook starten er nieuwe deelprojecten:

Roadshow Bouw je kennis
Aansluiten bij de leeromgeving van onze participanten en de instroom van jongeren stimuleren.
Deelproject module Railtunnels
Hiervoor gaan we praktijkcasussen verzamelen bij het Railcenter en deze worden vervolgens uitgewerkt en omgezet naar een nieuwe module volgens het huidige format.
Deelproject Vervlaamsen
De huidige e-learning modules zijn ontwikkeld op basis van de Nederlandse standaarden en werkwijzers. Hoewel de kennis algemeen is, is het toch niet eenvoudig toe te passen in Vlaamse tunnelorganisaties. Dat gaat deels om taalgebruik, cultuur, werkprocessen, andere regelgeving en uitgangspunten. Daarom zal in dit project een inventarisatie van de verschillen worden gemaakt en die worden vertaald in aanpassingen van de bestaande modules, of oplevering van een extra e-learning module voor Vlaamse tunnelorganisaties.
Deelproject Modelleren

Resultaten

Modules 1 tot en met 4 zijn gelanceerd tijdens het COB-congres op 31 maart 2025. De overige modules zijn gelanceerd op 30 september 2025. Bouw je kennis Tunnelrenovaties is volop in ontwikkeling, in samenspraak met mensen uit de praktijk, IT-specialisten en onderwijskundigen. Als eerste is module 5 (Renovatiemethoden) ontwikkeld, deze module dient als voorbeeld en inspiratie voor de overige modules.

Start nu met de Bouw je kennis Tunnelrenovaties

Bouw je kennis Tunnelrenovaties is voor iedereen gratis toegankelijk via www.bouwjekennis.nl

Terugblik bijeenkomsten

Op 30 september 2025 vierden we bij het COB in Delft de oplevering van twaalf e-learningmodules van Bouw je kennis Tunnelrenovaties. Na een kijkje achter de schermen met Johan Naber en Karin de Haas volgde de officiële lancering, compleet met confetti, taart en trots bij de twaalf ontwikkelteams. Bezoekers namen kennis van de modules met een aantal ‘speeddate-’ rondes langs de modules. Het groepje met de minste punten werd benoemd als ‘bewust onbekwaam’ en kreeg daarom de Kenniselixer. Ook was er een intermezzo met de COBot, een AI-tool op de website van het COB die antwoord geeft op al je vragen in de COB-groeiboeken.

Tijdens het COB-jubileumcongres zijn module 1 t/m 4 gelanceerd met een kennisquiz: Heb jij al tunnelvísie? Ook nam Maarten Reinking, portfoliomanager V&R tunnels van Rijkwaterstaat de ‘kenniselixer’ in ontvangst.

Op maandag 30 september 2024 is de eerste module gelanceerd: module 5 over renovatiemethoden. Ter introductie vertelde onderwijskundige Brechtje van Driel hoe mensen leren, wat leervoorkeuren zijn en hoe je e-learningmodules daarop kunt laten aansluiten. Daarna werden de aanwezigen meegenomen in de buiten- en binnenkant van module 5: wat zien de deelnemers en hoe werkt dat aan de achterkant?

De modules in het kort

Module 1 Introductie in tunnels
Doel: Een gelijkvormig beeld vormen van tunnels, introductie van een algemeen beeld, introductie van een aantal begrippen. Aandachtspunten zijn onder meer het belang van tunnels en de rol van de tunnel in de mobiliteit.

Deelnemers

Karin de Haas

Programmaleider

COB

Laden...

Module 2 Tunnelveiligheid
Doel: Introductie in tunnelveiligheid als onderdeel van integrale veiligheid. Aandachtspunt is onder meer zelfredzaamheid.

Deelnemers

COB

DELFT

Elumint B.V.

ZOETERMEER

K&Kteamwerk

NIJMEGEN

Rijkswaterstaat GPO

Deelnemers

COB

DELFT

DEME Infra NL B.V.

DORDRECHT

DKO Advies

DE LIER

Willem Apers

Lid

Lantis Leefbaar ANTwerpen door Innovatie en Samenwerking

Laden...

Module 4 Renoveren kun je leren
Doel: Betrokkenen inzicht geven in specifieke kenmerken van een tunnelrenovatie. Aandachtpunten zijn onder meer de verschillen tussen renoveren en nieuwbouw, aspecten als planning en betrouwbaar afsluiten, druk op veiligheid, beschikbaarheid van vakbekwame mensen.

Deelnemers

ARCADIS Nederland B.V.

AMERSFOORT

COB

DELFT

Heijmans Integrale Projecten B.V.

ROSMALEN

Reviewer

Installatie Groep Spijkenisse B.V.

Laden...

Module 5 Renovatiemethoden
Doel: Inzicht geven in het werk dat bij een renovatie gedaan moet worden en op welke manier dat zou kunnen. Aandachtspunten zijn onder meer de afwegingen om te komen tot een passende ombouw en hoe dan verder en welke renovatievarianten er zijn.

Deelnemers

Capgemini Engineering Altran Netherlands B.V.

UTRECHT

COB

DELFT

Covalent B.V.

AMERSFOORT

Rijkswaterstaat GPO

UTRECHT

Laden...

Arjan Tromp

Coordinator

COB

Bob de Vos

Lid

Covalent B.V.

Cindy Peek

Begeleider/Facilitator

COB

Johan Naber

Deelprojectleider

Rijkswaterstaat GPO

Karin de Haas

Programmaleider

COB

Lambert Verhagen

Lid

Capgemini Engineering Altran Netherlands B.V.

Laden...

Module 6 Duurzaamheid
Doel: Bewust worden van de huidige rol van de tunnel. Hoe duurzaam zijn ze eigenlijk en wat kan ik doen om een duurzame tunnel te realiseren? Aandachtspunten zijn onder meer energieverbruik van tunnels, mogelijke complicaties energietransitie, materiaalverbruik van een tunnel en de tunnel in de omgeving.

Deelnemers

COB

DELFT

Croonwolter&dros

ROTTERDAM

Don Bureau B.V.

BERGEN OP ZOOM

Lid

Witteveen+Bos

Laden...

Module 7 Civiele techniek
Doel: Inzicht geven in bouwtechnieken van een tunnel. Aandachtspunten zijn onder meer de raakvlakken tussen tunnel, tunnelinstallaties en gebruik, soorten tunnels, deformatie en bodem.

Deelnemers

COB

DELFT

ProRail B.V.

ROTTERDAM

Rijkswaterstaat GPO

UTRECHT

Rijkswaterstaat PPO

ROTTERDAM

Programmaleider

COB

Stephan van der Horst

Deelprojectleider

Rijkswaterstaat GPO

Laden...

Module 8 Tunneltechnische installaties
Doel: Inzicht geven in het aantal installaties, wat ze doen en hoe ze ingezet worden. Aandachtspunten zijn onder meer faaldefinities, hoe te vervangen in een renovatie en raakvlakken met civiel.

Deelnemers

COB

DELFT

Heijmans Infra B.V.

Heijmans Infra B.V.

Laden...

Module 9: Uniformeren en standaardiseren
Doel: Tunnels zijn nu nog divers opgebouwd. Waarom is dat niet handig en wat kan een project daar aan doen? Hoe kan uniformeren helpen problemen als ombouwtijd of schaarste aan arbeidscapaciteit te beperken?

Deelnemers

COB

DELFT

Maasstad Ingenieurs B.V.

ROTTERDAM

Rijkswaterstaat GPO

UTRECHT

Laden...

Module 10: Verificatie en validatie
Doel: Naast allerlei processen die lopen op aantoonbaarheid (V&V), speelt er ook het nodige op het gebied van testen. Wat is testen en hoe bouwen we dat gestructureerd op? Wat is een FAT, iFAT, SAT, iSAT, SiT-techniek, SIT-operationeel, wat doet het, hoe organiseer je het? Waar speelt het een rol in het traject openstellingvergunning?

Deelnemers

COB

DELFT

Infra Kompas B.V.

TIEL

INNOCY B.V.

HOUTEN

ProRail B.V.

Deelnemers

Amstelland ingenieurs

HALFWEG

COB

DELFT

Don Bureau B.V.

BERGEN OP ZOOM

Gemeente Rotterdam Datagedreven werken Datafabriek - onderdeel Datalab

ROTTERDAM

Rem de Tender

Lid

Gemeente Rotterdam Datagedreven werken Datafabriek - onderdeel Datalab

Laden...

Module 12: Fysieke omgeving en stakeholders
Doel: Het renoveren van een tunnel heeft consequenties voor de omgeving. Los van vergunningen en bevoegde gezagen, zijn er ook veel gebruikers van de tunnel die last gaan krijgen van een afsluiting. Welke zaken spelen er zoal en hoe gaat een project daarmee om? Wie zijn de stakeholders en wat zijn hun belangen? Maar ook omgeving en omgevingsmanagement en verkeer en mobiliteit komen aan de orde.

Deelnemers

Besix Nederland B.V.

DORDRECHT

COB

DELFT

Gemeente Rotterdam Datagedreven werken Datafabriek - onderdeel Datalab

ROTTERDAM

Rijkswaterstaat West-Nederland Zuid

Ryse

Nicolaas Huigen

Lid

Besix Nederland B.V.

Laden...

Deelnemers

COB

DELFT

Don Bureau B.V.

BERGEN OP ZOOM

hbl communicatie

L&D Talents

UTRECHT

Adviseur

L&D Talents

Laden...

Meer weten of deelnemen?

De projectleider is Johan Naber. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met caro.rietman@cob.nl of met het COB kantoor via 085 – 4862 410.

Naar Overkoepelende projecten (TP2)

In de praktijk

Ontdek wat dit project in de praktijk heeft uitgevoerd.

PTZ

Leren renoveren: conceptontwikkeling Kennisbingo Leren renoveren (Q4 2023)