Juridische aspecten van ondergronds bouwen

Het ondergronds bouwen staat steeds meer in de belangstelling. Veel infrastructuur gaat tegenwoordig onder de grond, maar ook de opslag van afvalstoffen, distributiecentra, winkelcentra, parkeergarages, leidingen en meer gaat onder de grond. Over de technische aspecten van ondergronds bouwen is veel te vinden, maar binnen het juridische aspect is er van een systematische benadering nog lang geen sprake. Wel wordt het juridische aspect sterk benadrukt. Dit blijkt vooral vanuit onzekerheid, het is onduidelijk hoe het huidige stelsel moet worden gebruikt bij het ondergrondse bouwen. In dit preadvies wordt gekeken of er problemen ontstaan met de bestaande regelgeving. In het geval van problemen wordt gekeken of er wetswijzigingen nodig zijn.

Dit preadvies zal zich niet beperken tot het bouwen onder de grond maar ook over wat erna gebeurt: het gebruik en het beheer van het bouwwerk. Het behandelde onderwerp is erg breed. Er zijn grote projecten van nationaal belang, maar ook kleine projecten. Daarnaast zijn projecten zeer verschillend van aard. Daarom is er in dit preadvies alleen op publiekrechtelijke aspecten ingegaan van grote tracéprojecten (wegen, pijpleidingen), omdat daar naar verwachting de meeste vragen ontstaan. Het advies met betrekking tot de grote projecten zal ook van betekenis kunnen zijn voor kleine projecten.

Het preadvies volgt de ‘levenscyclus van het ondergrondse bouwen’. De eerste fase is de besluitvorming van noodzaak tot afgeven van de vergunningen. Hierin is ook de privaatrechtelijke voorbereiding betrokken. De tweede fase is de realisatie van het project. In de derde fase vinden beheer en exploitatie plaats. Hierbij gaat het om aspecten als milieuzorg, arbeidsveiligheid, sociale veiligheid en het optreden bij calamiteiten. De laatste en vierde fase is de beëindiging van het gebruik van het bouwproject. Als het niet meer in gebruik is kan het gevolgen hebben voor de omgeving. In alle fasen moet rekening gehouden worden met de gevolgen voor de omgeving van het ondergrondse bouwwerk, deze heeft soms bijzondere bescherming nodig. Daarnaast moeten ook alle belangen van het bouwwerk en de omgeving in de gaten gehouden worden.